Slaytlar ve Deşifre
Slayt 1 / 16
Şimdi, böbrek yetmezliği olan hastalarda madde kullanım bozukluğu ilaçlarını nasıl ayarladığımızdan bahsedelim.
Slayt 2 / 16
Böbrek yetmezliği, hem madde kullanım bozukluğu olan hem de olmayan hastalarda karşılaşacağınız bir durumdur. Amerika Birleşik Devletleri’nde herhangi bir anda yaklaşık yarım milyon kişi diyaliz tedavisi görmektedir. İnanması güç olsa da, ABD’deki her 7 yetişkinden 1’inde kronik böbrek hastalığı bulunmaktadır. Madde kullanım bozukluğu olan kişilerde kardiyovasküler hastalık oranları daha yüksek olduğundan, bu grup özellikle yaşlandıkça böbrek hasarı açısından daha fazla risk altındadır.
Kaynaklar:
- The National Forum of ESRD Networks. (2025, March 31). Quarterly National ESRD Census. https://www.esrdnetworks.org
- Centers for Disease Control and Prevention. (2023). Chronic kidney disease in the United States, 2023. Chronic Kidney Disease. https://tinyurl.com/ywx9an5j
Slayt 3 / 16
Madde kullanım bozukluğunun kendisi de akut böbrek hasarına ve son dönem böbrek yetmezliği dahil kronik böbrek hastalığına doğrudan yol açabilir. Örneğin, alkol kullanım bozukluğu kronik böbrek hastalığı insidansını neredeyse iki katına çıkarmaktadır.
Kaynaklar:
- Li, D., Xu, J., Liu, F., Wang, X., Yang, H., & Li, X. (2019). Alcohol drinking and the risk of chronic kidney damage: A meta-analysis of 15 prospective cohort studies. Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 43(7), 1360–1372. https://doi.org/10.1111/acer.14112
- Pan, C., Ju, T. R., Lee, C. C., Chen, Y., Hsu, C., Hung, D., Chen, W., & Wang, I. (2018). Alcohol use disorder tied to development of chronic kidney disease: A nationwide database analysis. PLOS One, 13(9), e0203410. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0203410
Ücretsiz Dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
Başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin, tüm materyalleri size oraya gönderdik.
Slayt 4 / 16
Metamfetamin veya kokain entoksikasyonu nedeniyle acil servise başvuran hastaların önemli bir kısmında rabdomiyolize bağlı akut tübüler nekroz görülmekte olup bu hastaların üçte biri böbrek yetmezliğine ilerlemektedir. Dolayısıyla yalnızca opioid kullanım bozukluğu ve alkol kullanım bozukluğu değil, özellikle psikostimulan kullanım bozuklukları da böbrek yetmezliği gelişimi açısından yüksek risk taşımaktadır.
Kaynaklar:
- Richards, J. R., Johnson, E. B., Stark, R. W., & Derlet, R. W. (1999). Methamphetamine abuse and rhabdomyolysis in the ED: a 5-year study. The American Journal of Emergency Medicine, 17(7), 681-685. https://doi.org/10.1016/s0735-6757(99)90159-6
- Amanollahi, A., Moradi, M., & Asghari, M. (2023). Incidence of rhabdomyolysis occurrence in psychoactive substance intoxication: A systematic review and meta-analysis. Scientific Reports, 13, 45031. https://doi.org/10.1038/s41598-023-45031-4
Slayt 5 / 16
Şimdi ilaç dozlarını nasıl ayarladığımıza bakalım. Daha önce de belirttiğim gibi, kardiyovasküler hastalık böbrek hastalığı riskini artırmaktadır. Bu nedenle öncelikle sigara bırakma farmakoterapisinden bahsetmek istiyorum. ABD’de Chantix adıyla bilinen vareniklin, büyük ölçüde böbrekler aracılığıyla atılmaktadır. Bu nedenle böbrek fonksiyonu bozulmuş kişilerde toksik reaksiyon riski daha yüksek olabilir; ancak bu ilacın terapötik penceresi oldukça geniş olduğundan doz ayarlaması önerilmemektedir.
Kaynaklar:
- Saeed, D., Reza, T., Shahzad, M. W., Karim Mandokhail, A., Bakht, D., Qizilbash, F. H., Silloca-Cabana, E. O., Ramadhan, A., & Bokhari, S. F. H. (2023). Navigating the crossroads: Understanding the link between chronic kidney disease and cardiovascular health. Cureus, 15(12), e51362. https://doi.org/10.7759/cureus.51362
Slayt 6 / 16
Nikotin replasman tedavisi üzerine yeterli çalışma bulunmamaktadır; bu nedenle doz ayarlaması yapılmamakla birlikte, sinirlilik veya baş ağrısı gibi aşırı doz belirtilerine dikkat etmek gerekir. Bupropion’a gelince, böbrek yetmezliği olan kişilerde ilacın klirensi belirgin şekilde azalmaktadır. Doz ayarlamasına ilişkin net bir kılavuz bulunmamakla birlikte, özellikle orta ve ağır böbrek yetmezliğinde günlük dozu yaklaşık 150 mg ile sınırlandırmayı tercih ederim. Bazı klinisyenler bu yaklaşımı hafif böbrek yetmezliğinde de uygulamaktadır.
Kaynaklar:
- Turpeinen, M., Koivuviita, N., Tolonen, A., Reponen, P., Lundgren, S., Miettunen, J., Metsärinne, K., Rane, A., Pelkonen, O., & Laine, K. (2007). Effect of renal impairment on the pharmacokinetics of bupropion and its metabolites. British Journal of Clinical Pharmacology, 64(2), 165–173. https://doi.org/10.1111/j.1365-2125.2007.02866.x
- Nagler, E. V., Webster, A. C., Vanholder, R., & Zoccali, C. (2012). Antidepressants for depression in stage 3-5 chronic kidney disease: a systematic review of pharmacokinetics, efficacy and safety with recommendations by European Renal Best Practice (ERBP). Nephrology, Dialysis, Transplantation, 27(10), 3736–3745. https://doi.org/10.1093/ndt/gfs295
Ücretsiz Dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
Başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin, tüm materyalleri size oraya gönderdik.
Slayt 7 / 16
Peki ya alkol kullanım bozukluğu? Disülfiram söz konusu olduğunda, kazara disülfiram-alkol reaksiyonu gelişme olasılığı nedeniyle kronik ve akut nefritli hastalarda son derece dikkatli kullanılmalıdır.
Kaynaklar:
- Stokes, M., Patel, P., & Abdijadid, S. (2024, September 10). Disulfiram. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459340/
Slayt 8 / 16
Naltrekson ve birincil metabolitleri ağırlıklı olarak idrar yoluyla atılmaktadır; bu nedenle böbrek yetmezliği varlığında bu ilacı kullanırken dikkatli olmak gerekmektedir. Ayrıca belirtmek gerekir ki naltrekson diyalizle uzaklaştırılamamaktadır. Enjektabl naltreksonun farmakokinetiği hafif böbrek yetmezliği olan kişilerde değişmemektedir. Ancak orta ve ağır böbrek yetmezliği olanlarda dikkatli olunması önerilmektedir.
Kaynaklar:
- U.S. Food and Drug Administration. (2024). Naltrexone hydrochloride tablet — structured product labeling (SPL). https://tinyurl.com/2ahns9u8
Slayt 9 / 16
Akamprosat, doz ayarlaması gerektiren ilaçlardan biridir. Kreatinin klirensinin 30 ile 50 mL/dak arasında olduğu orta düzey böbrek yetmezliğinde, başlangıç dozu olarak yarı doz, yani günde üç kez 333 mg tablet önerilmektedir. Akamprosat kalsiyum yavaş salınımlı tabletler ise kreatinin klirensi 30 mL/dak’nın altında olan, yani ağır böbrek yetmezliği bulunan hastalarda kontrendikedir. Bunun yanı sıra, akamprosat kalsiyum tedavisi sırasında zaman zaman akut böbrek yetmezliği geliştiği bildirilmiştir.
Kaynaklar:
- Scott, L. J., Figgitt, D. P., Keam, S. J., & Waugh, J. (2005). Acamprosate: A review of its use in the maintenance of abstinence in patients with alcohol dependence. CNS Drugs, 19(5), 445-464. https://doi.org/10.2165/00023210-200519050-00006
Ücretsiz Dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
Başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin, tüm materyalleri size oraya gönderdik.
Slayt 10 / 16
Baklofen ağırlıklı olarak değişmeden idrar yoluyla atıldığından, doz azaltımı gerekebilir.
Kaynaklar:
- Viavonou, R., Perreault, M. M., Barriere, O., Shink, E., Tremblay, P. O., Larouche, R., et al. (2014). Pharmacokinetic characterization of baclofen in patients with chronic kidney disease: Dose adjustment recommendations. Journal of Clinical Pharmacology, 54, 584-592. https://doi.org/10.1002/jcph.247
Slayt 11 / 16
Şimdi gabapentine geçelim. Hafif böbrek yetmezliğinde, yani GFR 30 ile 59 arasındaysa, dozu yaklaşık yarıya indirin; günlük 900 mg’dan 400 mg’a düşürün. Orta düzey böbrek yetmezliğinde GFR 15 ile 29 arasındadır ve dozu yeniden yarıya indirerek 200 mg’a getirin. Ağır böbrek yetmezliğinde ise GFR 15 veya altındadır ve diyaliz düşünülüyorsa doz 100 mg olmalıdır. Unutmayın, böbrek fonksiyonu giderek kötüleştikçe gabapentin dozunu da buna göre azaltmanız gerekir. Ayrıca gabapentin diyalizle uzaklaştırılabilmektedir. Bu nedenle diyaliz sonrasında ek bir gabapentin dozu verilmesi önerilmektedir. En düşük dozlarda, yani hemodiyaliz uygulanan ve GFR’si 15 veya altında olan hastalarda, günlük 100 mg’lık doza ek olarak hemodiyaliz sonrasında 125 mg gabapentin eklenmelidir.
Kaynaklar:
- U.S. Food and Drug Administration. (2017). Neurontin (gabapentin) prescribing information. https://tinyurl.com/5xv4jzjt
Slayt 12 / 16
Topiramat, karbonik anhidraz inhibisyonu ve bikarbonat kaybı yoluyla metabolik asidoza neden olabilir. Bu durum, böbrek hastalığına bağlı asidozla birleşerek iki ayrı metabolik asidoz tablosuna yol açabilir. Metabolik asidoz tedavinin herhangi bir döneminde ortaya çıkabilir ve özellikle gebelikte fetüs üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle ciddi risk taşır. Bu nedenle dikkatli kullanılmalıdır. Böbrek yetmezliği varlığında bu ilacı kullanmayı düşünüyorsanız bikarbonat düzeylerini takip edin.
Kaynaklar:
- U.S. Food and Drug Administration. (2012). Topamax (topiramate) prescribing information. https://tinyurl.com/2j6z2cum
Ücretsiz Dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
Başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin, tüm materyalleri size oraya gönderdik.
Slayt 13 / 16
Doz ayarlaması da yapılması gerekmektedir. GFR 60’ın altındaysa olağan yetişkin dozunun yarısını kullanın. Orta düzey böbrek yetmezliğinde dozu %42 oranında, ağır böbrek yetmezliğinde ise %50 oranında azaltın; yani pratikte her iki durumda da dozu yarıya indirmiş olursunuz. Hemodiyaliz topiramatin büyük bölümünü uzaklaştırdığından, bu ilaç diyalizle atılabilmektedir.
Kaynaklar:
- U.S. Food and Drug Administration. (2012). Topamax (topiramate) prescribing information. https://tinyurl.com/2j6z2cum
Slayt 14 / 16
Opioid kullanım bozukluğu tedavisine gelince, metadonun farmakokinetiği böbrek yetmezliği olan hastalarda yeterince değerlendirilmemiştir. Metadon ve metabolitleri idrarla değişken oranlarda atıldığından, daha düşük dozlarla başlanması veya daha uzun doz aralıklarının kullanılması ve doz titrasyonunun daha yavaş yapılması önerilmektedir. Metadon hemodiyalizle uzaklaştırılamamaktadır. Buprenorfin ise GFR ile net bir ilişki göstermemekte olup böbrek yetmezliği farmakokinetiğini belirgin biçimde etkilememektedir.
Kaynaklar:
- Dean, M. (2004). Opioids in renal failure and dialysis patients. Journal of Pain and Symptom Management, 28(5), 497-504. https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman.2004.02.021
- Böger, R. H. (2006). Renal impairment: a challenge for opioid treatment? The role of buprenorphine. Palliative Medicine, 20(Suppl 1), s17-s23.
Slayt 15 / 16
Kronik böbrek hastalığı ve madde kullanım bozukluğu ilaçlarına ilişkin temel noktalara bakacak olursak: ABD’deki her 7 yetişkinden 1’inde kronik böbrek hastalığı bulunmakta olup bu oran madde kullanım bozukluğu olanlarda daha yüksektir. Hem disülfiram hem de naltrekson böbrek yetmezliği olan hastalarda dikkatli kullanılmalıdır. Gabapentin ve akamprosat için ise belirlenmiş doz ayarlama kılavuzları mevcuttur.
Ücretsiz Dosyalar
PDF ve diğer dosyaları indirin
Başarılı!
Gelen kutunuzu kontrol edin, tüm materyalleri size oraya gönderdik.
Slayt 16 / 16
Topiramat ve bupropion için böbrek yetmezliği varlığında doz azaltımı önerilmektedir.
